Regały paletowe do europalet i palet przemysłowych – czym powinny się różnić?

Europaleta i paleta przemysłowa mogą stać na tym samym typie regału, ale niekoniecznie na identycznie skonfigurowanych belkach i ramach. Różnica 20 cm szerokości nośnika wpływa na liczbę miejsc paletowych, potrzebne prześwity i sposób obsługi wózkiem widłowym. Regały paletowe trzeba więc dobierać nie tylko do masy towaru, lecz także do wymiarów podstawy, kierunku odkładania oraz rzeczywistego obrysu ładunku. Inaczej magazyn straci pojemność albo będzie pracował z niebezpiecznie małymi odstępami.

Europaleta i paleta przemysłowa – różnice w wymiarach i organizacji miejsc składowania

Standardowa europaleta EPAL 1 ma wymiary 1200 × 800 × 144 mm, waży około 25 kg i charakteryzuje się nośnością roboczą 1500 kg. Popularna paleta przemysłowa ma podstawę 1200 × 1000 mm, czyli powierzchnię większą o 25%. Nie jest jednak jednym, zawsze identycznym produktem. Przykładowo paleta EPAL 2 mierzy 1200 × 1000 × 162 mm i ma nośność 1250 kg, natomiast EPAL 3 przy podstawie 1000 × 1200 mm ma wysokość 144 mm i nośność 1500 kg.

Te różnice bezpośrednio wpływają na projekt regału. Przy typowym ustawieniu europalet krótszym bokiem do korytarza na belkach o długości 2700 mm można umieścić trzy nośniki. Zajmują łącznie 2400 mm, pozostawiając 300 mm na odstępy między paletami i słupami. To często stosowana konfiguracja, choć ostateczne prześwity muszą odpowiadać warunkom pracy magazynu.

Gdy w tym samym miejscu ustawi się trzy palety przemysłowe bokiem o szerokości 1000 mm do korytarza, potrzeba już 3000 mm bez jakichkolwiek odstępów. Na belce 2700 mm zmieszczą się zatem tylko dwie takie palety. Trzeciej nie da się dołożyć przez zmniejszenie prześwitów.

Przykład z praktyki: magazyn dysponuje 40 poziomami składowania na belkach 2700 mm. Przy trzech europaletach na poziomie uzyskuje 120 miejsc, a przy dwóch paletach przemysłowych tylko 80. Oznacza to spadek liczby miejsc o jedną trzecią, mimo że konstrukcja zajmuje tyle samo przestrzeni.

Przy projektowaniu trzeba rozważyć trzy kwestie:

• Szerokość użytkową przęsła – zależną od liczby nośników, ich ustawienia i wymaganych odstępów.
• Głębokość ramy – przy palecie ustawionej wymiarem 1200 mm w głąb regału często stosuje się ramę 1100 mm, zapewniając około 50 mm wysunięcia palety z każdej strony.
• Obrys całej jednostki ładunkowej – kartony, folia lub elementy maszyn wystające poza paletę mogą wymagać większej przestrzeni niż sam nośnik.

Dla magazynu obsługującego głównie europalety standardowe przęsła 2700 mm są zwykle rozsądnym wyborem. Jeżeli dominują palety przemysłowe, opłaca się rozważyć dłuższe belki, na przykład 3300 mm dla trzech palet ustawionych bokiem 1000 mm do korytarza. Nie oznacza to jednak automatycznie większej pojemności całej hali. Dłuższe przęsła mogą wymagać mocniejszych belek i ram, a ich rozmieszczenie trzeba dopasować do istniejącej siatki słupów budynku.

Nośność regału, rozkład ciężaru i bezpieczeństwo składowania

Większa paleta nie musi być cięższa, ale często przewozi ładunki o innych gabarytach i rozkładzie masy. W magazynach materiałów budowlanych będą to na przykład worki z zaprawą, a w zakładach produkcyjnych ciężkie części maszyn lub metalowe komponenty.

Nośność palety nie jest tym samym co nośność regału. Nawet jeśli nośnik może przenieść 1500 kg, belki i ramy muszą być osobno przystosowane do takiego obciążenia. Liczy się masa palety z towarem, liczba jednostek na poziomie oraz sposób przekazywania sił na konstrukcję.

Załóżmy, że na jednym poziomie mają stać trzy europalety ważące po 900 kg z ładunkiem. Daje to 2700 kg łącznego obciążenia. Para belek musi mieć potwierdzoną nośność odpowiednią do tej masy i przewidzianego rozkładu obciążenia. Nie wystarczy informacja, że pojedyncza belka jest wykonana z grubej stali.

Sytuacja komplikuje się przy ładunkach skupionych. Metalowy element ważący 1000 kg, opierający się na niewielkiej części palety, inaczej obciąża jej deski niż równomiernie rozłożone kartony o tej samej masie. Niekiedy konieczne są dodatkowe podpory poprzeczne lub odpowiednio dobrane wypełnienie poziomu. Siatka zabezpieczająca nie rozwiązuje problemu, jeżeli nie ma potwierdzonej nośności dla konkretnego zastosowania.

W praktyce kolejność decyzji powinna być następująca:

1. Ustalić maksymalną masę jednostki ładunkowej razem z paletą.
2. Sprawdzić sposób podparcia palety i rozkład ciężaru.
3. Dobrać nośność pary belek oraz całego segmentu regału.
4. Zweryfikować wysokość poziomów, kotwienie i nośność posadzki.

Szczególnie niebezpieczne jest samodzielne przestawianie belek na większą wysokość bez sprawdzenia dopuszczalnego obciążenia ram. Zwiększenie rozstawu poziomów może zmienić nośność całego regału, nawet jeśli same belki pozostają niezmienione.

Eksploatację konstrukcji opisuje PN-EN 15635. Przewiduje ona regularne kontrole stanu regałów oraz przeglądy eksperckie w odstępach nieprzekraczających 12 miesięcy. Uszkodzony słup po uderzeniu wózkiem wymaga oceny niezależnie od terminu kolejnego przeglądu.

Jak dobrać regały do magazynu obsługującego oba rodzaje palet?

W magazynach dystrybucyjnych rzadko występuje tylko jeden format nośników. Europalety przyjeżdżają z towarem handlowym, a palety przemysłowe z większymi komponentami lub produktami przygotowanymi dla konkretnych odbiorców. W takim przypadku nie zawsze trzeba budować dwa oddzielne systemy składowania.

Najpraktyczniejszym rozwiązaniem bywa podział magazynu na strefy z odpowiednio dobranymi wymiarami przęseł i poziomami składowania. Strefa europalet może wykorzystywać trzy miejsca na belkach 2700 mm, a część przeznaczona dla większych nośników – dwa miejsca na takich samych belkach lub trzy na dłuższych, specjalnie dobranych elementach.

Przykładowo firma magazynuje 80% towarów na europaletach i 20% na paletach przemysłowych. Projektowanie wszystkich przęseł wyłącznie pod większy format oznaczałoby niepotrzebne ograniczenie liczby miejsc na standardowe jednostki. Lepiej przeznaczyć większe stanowiska dla asortymentu, który rzeczywiście tego wymaga, a w pozostałej części zachować gęstsze rozmieszczenie europalet.

Przy zakupie warto porównać regały paletowe pod kątem dostępnych długości belek, głębokości ram, dopuszczalnych obciążeń i możliwości późniejszej rozbudowy. Sama możliwość regulacji wysokości poziomów nie oznacza bowiem, że regał obsłuży dowolny rodzaj palety.

Istotny jest również dobór wózków widłowych i szerokości korytarzy roboczych. Większa paleta, szczególnie ustawiona dłuższym bokiem w kierunku korytarza, może wymagać innego manewru. Minimalną szerokość przejazdu należy ustalić na podstawie danych konkretnego wózka, wymiarów jednostki ładunkowej i sposobu odkładania. Nie można jej określić wyłącznie na podstawie szerokości samej palety.

Przy mieszanym składowaniu sprawdzają się dodatkowo:

• Wyraźne oznaczenia miejsc paletowych, ograniczające ryzyko odłożenia zbyt szerokiego ładunku.
• Odbojnice i osłony słupów, szczególnie w miejscach częstych manewrów.
• Podpory pod palety, jeśli budowa lub stan nośników nie zapewniają prawidłowego oparcia na belkach.
• Kontrola wymiarów jednostek przy przyjęciu towaru, zanim nietypowy ładunek trafi na wysoki poziom.

Nie zawsze warto inwestować w regały o maksymalnie uniwersalnej konfiguracji. Przy sporadycznych dostawach palet ponadgabarytowych tańsze i wygodniejsze może być wydzielenie kilku odpowiednich stanowisk na posadzce. Zajmują powierzchnię, ale pozwalają uniknąć kosztownej przebudowy wielu przęseł dla niewielkiej liczby ładunków.

Pierwszym krokiem przed zamówieniem regałów powinien być pomiar rzeczywistych jednostek ładunkowych – wraz z wystającym towarem, zabezpieczeniami i masą brutto. Następnie trzeba policzyć zapotrzebowanie na miejsca dla obu formatów. Dopiero te dane powinny decydować o długości belek, głębokości ram i liczbie poziomów składowania.

FAQ – najczęstsze pytania o regały do europalet i palet przemysłowych

Czy europalety i palety przemysłowe można przechowywać na jednym regale?
Tak, jeśli wymiary przęseł, sposób podparcia oraz nośność konstrukcji są odpowiednie dla obu formatów. Każde stanowisko musi zapewniać wymagane prześwity.

Ile europalet zmieści się na belkach o długości 2700 mm?
Zazwyczaj trzy europalety ustawione bokiem 800 mm wzdłuż belek. Przy paletach przemysłowych ustawionych bokiem 1000 mm mieszczą się dwie. Ostateczny układ zależy również od wymiarów ładunków i wymaganych odstępów.

Czy paleta przemysłowa wymaga głębszego regału?
Nie zawsze. Jeśli zarówno europaleta, jak i paleta przemysłowa są ustawione wymiarem 1200 mm w głąb regału, często można zastosować ramy o głębokości 1100 mm. Przy innym ustawieniu należy ponownie sprawdzić podparcie.

Czy większa paleta wymaga belek o większej nośności?
Nie z samego powodu większych wymiarów. Decydują masa ładunku, liczba palet na poziomie oraz rozkład obciążenia.

Czy można zmienić rozstaw belek w istniejącym regale?
Tak, ale po sprawdzeniu dokumentacji producenta i dopuszczalnych obciążeń dla nowej konfiguracji. Samodzielna zmiana wysokości poziomów bez takiej weryfikacji może obniżyć bezpieczeństwo konstrukcji.