Czy po upadłości konsumenckiej można wziąć kredyt lub pożyczkę? Realne szanse, warunki i pułapki

Czy po upadłości konsumenckiej można wziąć kredyt lub pożyczkę? To jedno z najczęstszych pytań osób, które przeszły przez sądowe oddłużenie i chcą wrócić do normalnego życia finansowego. Odpowiedź brzmi: tak, prawo co do zasady nie zamyka takiej drogi. W praktyce jednak nie oznacza to, że bank lub firma pożyczkowa automatycznie udzieli finansowania.

Upadłość konsumencka zostawia ślad. Widzą go instytucje finansowe, analizują go systemy scoringowe, a decyzja kredytowa zwykle zapada ostrożniej niż w przypadku osoby z czystą historią. Biuro Informacji Kredytowej wskazuje, że informacja o upadłości konsumenckiej może widnieć w BIK przez 10 lat i nie da się jej wcześniej usunąć, a samo przyznanie finansowania zależy od indywidualnej decyzji instytucji finansowej.

Kiedy po upadłości konsumenckiej można starać się o kredyt lub pożyczkę

Najważniejsze jest rozróżnienie między możliwością prawną a realną zdolnością kredytową. Formalnie kredyt po upadłości konsumenckiej nie jest zakazany z mocy prawa. Problem zaczyna się przy ocenie ryzyka. Bank patrzy nie tylko na aktualne dochody, ale również na wcześniejsze problemy ze spłatą zobowiązań, informacje w BIK, wpisy w rejestrach oraz stabilność sytuacji zawodowej.

W praktyce największe znaczenie ma moment, w którym znajduje się osoba po ogłoszeniu upadłości:

• w trakcie postępowania upadłościowego uzyskanie finansowania jest bardzo trudne, bo majątkiem zarządza syndyk, a sytuacja finansowa dłużnika jest pod szczególną kontrolą;
• podczas wykonywania planu spłaty wierzycieli bank może uznać, że budżet domowy jest już obciążony;
• po wykonaniu planu spłaty i umorzeniu pozostałych zobowiązań szanse rosną, ale nadal zależą od historii w bazach i aktualnych dochodów;
• po kilku latach stabilnych wpływów, braku zaległości i odbudowie historii płatniczej sytuacja może wyglądać znacznie lepiej.

Plan spłaty wierzycieli w standardowych przypadkach może trwać do 36 miesięcy, a gdy sąd uzna, że dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, okres ten może wynosić od 36 do 84 miesięcy. To ważne, bo przez ten czas każda nowa rata będzie oceniana jako dodatkowe ryzyko.

Nie ma więc jednej magicznej daty, po której pożyczka po upadłości konsumenckiej staje się łatwo dostępna. Dla jednej osoby pierwsze niewielkie finansowanie może być możliwe po kilkunastu miesiącach od zakończenia procedury. Dla innej nawet po kilku latach bank nadal może odmówić, szczególnie przy kredycie hipotecznym lub wysokiej kwocie gotówkowej.

Jak banki i firmy pożyczkowe oceniają osobę po upadłości

Banki działają według dość chłodnej logiki: liczą ryzyko. Upadłość konsumencka jest dla nich sygnałem, że w przeszłości doszło do poważnej niewypłacalności. Nawet jeśli dłużnik został oddłużony, instytucja finansowa sprawdza, czy nowa sytuacja jest rzeczywiście stabilna.

Najczęściej analizowane są:

• wysokość i źródło dochodu, na przykład umowa o pracę, działalność gospodarcza, emerytura lub renta;
• staż zatrudnienia i regularność wpływów na konto;
• miesięczne koszty utrzymania;
• liczba osób na utrzymaniu;
• aktualne zobowiązania, w tym raty, limity, karty kredytowe i alimenty;
• dane w BIK oraz innych rejestrach;
• przebieg upadłości, w tym wykonanie planu spłaty;
• kwota i cel nowego finansowania.

Szczególnie istotny jest BIK. Jeżeli klient miał wcześniej kredyty lub pożyczki spłacane z opóźnieniami, negatywne dane mogą wpływać na ocenę przez długi czas. BIK informuje, że dane o zobowiązaniu spłaconym po wyrażeniu zgody mogą być przetwarzane do oceny ryzyka kredytowego maksymalnie przez 5 lat od całkowitej spłaty. W przypadku samej informacji o upadłości konsumenckiej okres widoczności jest dłuższy i według BIK wynosi 10 lat.

Znaczenie ma również Krajowy Rejestr Zadłużonych. To jawny system prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości, w którym ujawnia się między innymi informacje o osobach, wobec których były prowadzone postępowania upadłościowe. Dla banku taki wpis nie musi automatycznie oznaczać odmowy, ale z pewnością nie pomaga przy ocenie wniosku.

Firmy pożyczkowe bywają bardziej elastyczne niż banki, lecz ta elastyczność ma swoją cenę. Pożyczki pozabankowe dla osób po upadłości mogą oznaczać wyższe koszty, niższe kwoty i krótszy termin spłaty. Trzeba tu bardzo uważać na RRSO, prowizję, opłaty dodatkowe i konsekwencje opóźnienia. Nowe zobowiązanie zaciągnięte zbyt szybko może zniszczyć efekt oddłużenia.

Co zrobić, żeby odbudować zdolność kredytową po oddłużeniu

Odbudowa wiarygodności finansowej po upadłości to proces. Nie zaczyna się od złożenia wniosku o duży kredyt, ale od uporządkowania podstaw: budżetu, historii płatniczej i dokumentów.

Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie własnych danych. Warto pobrać raport BIK, sprawdzić informacje w rejestrach dłużników i upewnić się, że zakończone sprawy są prawidłowo oznaczone. Błędy w danych mogą obniżać ocenę kredytową, nawet gdy faktyczna sytuacja finansowa jest już lepsza.

Drugi krok to stabilizacja dochodów. Dla banku regularna pensja wpływająca na konto przez kilka lub kilkanaście miesięcy jest bardziej przekonująca niż deklaracja, że sytuacja się poprawiła. Przy działalności gospodarczej liczą się wyniki, podatki, składki, brak zaległości oraz przewidywalność przychodów.

Trzeci krok to ostrożne budowanie nowej historii. Nie chodzi o to, by od razu zadłużać się ponownie. Chodzi o pokazanie, że klient umie korzystać z produktów finansowych i terminowo je regulować. Pomóc mogą niewielkie, kontrolowane zobowiązania, na przykład zakup ratalny na rozsądną kwotę, pod warunkiem że rata mieści się w budżecie i jest spłacana bez opóźnień.

W praktyce warto trzymać się kilku zasad:

• nie składać wielu wniosków kredytowych w krótkim czasie, bo zapytania mogą obniżać ocenę klienta;
• unikać chwilówek i pożyczek o bardzo wysokich kosztach;
• nie wykorzystywać limitów w koncie i kart kredytowych do maksimum;
• odkładać środki na poduszkę finansową;
• płacić rachunki, czynsz, podatki i składki bez opóźnień;
• dokumentować dochody, nawet jeśli są nieregularne;
• zaczynać od małych kwot, a nie od kredytu hipotecznego lub wysokiej pożyczki gotówkowej.

Dla wielu osób rozsądniejszym pierwszym krokiem będzie nie kredyt, ale konto bez debetu, systematyczne oszczędzanie i odbudowa płynności. Brzmi mniej efektownie, ale działa. Bank widzi wtedy klienta, który nie tylko wyszedł z upadłości, lecz także zmienił sposób zarządzania pieniędzmi.

Kredyt po upadłości konsumenckiej: szansa na nowy start czy ryzykowny krok

Kredyt po upadłości konsumenckiej może być narzędziem powrotu do normalności, ale tylko wtedy, gdy jest dobrze przemyślany. Inaczej szybko staje się powtórką z problemów, które doprowadziły do niewypłacalności.

Najbezpieczniej traktować nowe finansowanie jak test odporności domowego budżetu. Jeżeli rata pożyczki ma pochłaniać większość wolnych środków, ryzyko jest zbyt duże. Jeżeli natomiast klient ma stabilny dochód, rezerwę finansową i bierze niewielką kwotę na konkretny cel, szanse na bezpieczną spłatę są większe.

Przed podpisaniem umowy trzeba dokładnie sprawdzić:

• całkowitą kwotę do spłaty;
• RRSO;
• wysokość prowizji;
• koszt ubezpieczenia, jeśli występuje;
• opłaty za opóźnienie;
• możliwość wcześniejszej spłaty;
• harmonogram rat;
• konsekwencje wypowiedzenia umowy.

Szczególną ostrożność trzeba zachować przy reklamach typu „pożyczka dla każdego”, „bez BIK” albo „finansowanie po upadłości bez odmowy”. Takie hasła często oznaczają droższy produkt, niską kwotę albo dodatkowe zabezpieczenia. Brak klasycznej weryfikacji w banku nie oznacza braku ryzyka dla klienta.

Najrozsądniejsza odpowiedź na pytanie, czy po upadłości konsumenckiej można wziąć kredyt lub pożyczkę, brzmi więc: można, ale nie zawsze warto robić to od razu. Najpierw trzeba zamknąć etap upadłości, uporządkować dane w rejestrach, odbudować stabilność dochodów i sprawdzić, czy nowa rata nie naruszy bezpieczeństwa finansowego.

Upadłość konsumencka ma dać oddech, a nie stworzyć miejsce na kolejne pochopne zobowiązania. Dlatego najlepszy kredyt po oddłużeniu to taki, którego warunki są jasne, rata jest bezpieczna, a decyzja wynika z chłodnej kalkulacji, nie z presji chwili.

Dodatkowe informacje: upadłość Kraków.